Psikoterapide gizlilik, görüşmelerde paylaşılan bilgilerin kişinin onayı olmadan üçüncü kişilerle paylaşılmaması ilkesidir; mesleki etik kurallar ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat bu ilkeyi çerçeveler. Gizlilik temel ilkedir; ancak yasal zorunluluk ve risk durumlarında istisnalar olabilir. Bu sınırlar, sürecin başında açık biçimde ele alınır.
Terapide gizlilik ne anlama gelir?
Türk Psikologlar Derneği’nin etik kuralları, psikoloğun hizmet verdiği kişilerden edindiği bilgileri gizli tutmakla yükümlü olduğunu belirtir; bu bilgilerin yetkililere aktarılması kural olarak ilgili kişinin (ya da kurumun veya velinin) iznine bağlıdır. Derneğin açıklamasına göre etik mevzuatı, Avrupa Psikologlar Dernekleri Federasyonu (EFPA) ilkeleriyle uyumludur.
Bu yazıdaki özet, etik kuralların genel ilkelerine dayanır; ayrıntılar için derneğin güncel metni esas alınmalıdır. Genel çerçeve için Psikoterapi Nedir? ve Yetişkin Bireysel Psikoterapisi Nedir? yazılarına bakılabilir.
Gizliliğin sınırları görüşmenin başında nasıl açıklanır?
Etik kurallar, koşulların uygun olmadığı durumlar dışında, gizliliğin sınırlarının mesleki ilişkinin başında açıklanmasını öngörür. Bilgilendirilmiş onam da bu sınırları kapsar: kişi, sürecin işleyişi, üçüncü kişilerle ilgili koşullar ve gizliliğin sınırları hakkında mümkün olan en kısa sürede bilgilendirilir ve sorularını sorabilir. NIMH de gizliliğin nasıl sağlandığının ve sınırlarının olup olmadığının görüşmeden önce sorulabileceğini belirtir. Ayrıntı için İlk görüşmede neler ele alınır? yazısına bakılabilir.
Gizlilik hangi durumlarda sınırlanabilir?
Etik kurallar, gizliliğin göz ardı edilebileceği haller arasında şunları sayar:
- Kişinin kendisine, psikoloğa ya da başkalarına zarar vermiş veya vermesi olası olduğu durumlar.
- 18 yaşın altındaki çocuk ve ergenlere ya da cezai ehliyeti bulunmayan yaşlı veya engelli kişilere yönelik her türlü kötüye kullanım (istismar) durumu.
Bunlara ek olarak yasal yükümlülükler de gündeme gelebilir; bunun kapsamı olaya göre değişir ve bu yazıda genel bir kuralla ifade edilemez.
Notlar, kayıtlar ve kişisel veriler nasıl korunur?
Etik kurallar, kişiye ait bilgilerin, değerlendirmelerin, görsel kayıtların ve yazılı metinlerin koruma altında tutulmasını ve ses ya da görüntü kaydından önce izin alınmasını ister. Bu çerçevede görüşmeler, önceden açık onay alınmadıkça sesli ya da görüntülü olarak kaydedilmez.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin 6698 sayılı Kanun’da sağlıkla ilgili veriler özel nitelikli kişisel veri sayılır ve bunların işlenmesinde ek önlemler şart koşulur; veri sorumlusu da verilere hukuka aykırı erişimi önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür. Türk Psikologlar Derneği, kendi adına çalışan psikologların veri sorumlusu sayıldığını belirtir. Notların tutulup tutulmadığı ve nasıl saklandığı gibi uygulama ayrıntıları ilk görüşmede sorulabilir.
Süpervizyon gizlilikle nasıl bağdaşır?
Türk Psikologlar Derneği’ne göre psikoterapist unvanı, terapi eğitimleriyle birlikte süpervizyon süreçlerinin tamamlanmasını gerektirir. Etik kurallar, süpervizyonda ve konsültasyonlarda yalnızca amaca uygun ve gerekli bilginin verilmesini; paylaşımın bilimsel ya da mesleki amaçla ve gerekirse isim ve ayrıntılar saklı tutularak yapılmasını ister.
Çevrim içi görüşmelerde gizlilik nasıl gözetilir?
Çevrim içi görüşmelerde de gizlilik ilkeleri geçerlidir. Etik kurallar telefon, e-posta, sohbet ve görüntülü görüşme ortamlarını ayrıca ele alır; bu ortamlarda da tüm kuralların esas olduğunu ve kişinin yararlar ile riskler konusunda bilgilendirilmesi gerektiğini belirtir. Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) telepsikoloji kılavuzu da teknolojiye bağlı olarak artabilecek gizlilik risklerinin kişiyle paylaşılmasını önerir.
Kişi tarafında sessiz ve özel bir ortam önemlidir; NIMH, yakındaki kişilerin görebildiği ya da duyabildiği bir ortamın görüşmeyi daha az mahrem hissettirebileceğini belirtir. Kullanılan platformun gizlilik ve güvenlik bakımından uygun olması da gözetilir. Ayrıntılar için Online/Çevrim İçi Psikoterapi Nedir ve Görüşmeler Nasıl İlerler? yazısına bakılabilir.
Gizlilik veya etik konusunda bir kaygı olursa nereye başvurulabilir?
Böyle bir kaygı oluştuğunda öncelikle görüşmeyi yürüten uzmanla paylaşılması önerilir. Başvuru yolları kaygının niteliğine göre değişebilir:
- Mesleki etik ihlal kuşkusu: Türk Psikologlar Derneği’nin Etik Kurulu yalnızca üyeleri hakkında etik inceleme yapabilir. Üye olmayan psikologlar için il sağlık müdürlüklerine ve cumhuriyet savcılıklarına başvurulabileceği belirtilir.
- Kişisel verilerin korunması: ilgili kişi önce veri sorumlusuna başvurabilir; talep reddedilirse, yanıt yetersiz bulunursa ya da yanıt alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunulabilir.
- Sağlık kuruluşu bünyesinde alınan hizmetler: ilgili kurumun Hasta Hakları Birimi veya Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM, 184) değerlendirilebilir.
- Suç teşkil edebilecek durumlar: hukuki destek alınarak adli mercilere başvurulabilir.
Unvanların nasıl ayırt edilebileceği ve doğrulanabileceği için Psikolog Nedir? Klinik Psikolog Nedir ve Ne İş Yapar? yazısına bakılabilir.
Uzman notu
Gizlilik, görüşme ilişkisinin güven zeminini oluşturan temel ilkelerdendir; NIMH de psikoterapide güven ve iyi iletişimin esas olduğunu belirtir. Bu nedenle gizliliğin ne anlama geldiği kadar nerede sınırlandığının da açık ve anlaşılır biçimde konuşulması önem taşır.
Bilişsel davranışçı ve dinamik psikoterapi kuramlarından yararlanan bir bakış açısında da çalışma, kişinin yaşantısını anlamaya yönelik bu güven çerçevesi içinde yürür. Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir; belirli bir durumdaki hukuki sorular için hukuki destek alınabilir ve yazı kişisel ya da hukuki bir değerlendirmenin yerine geçmez.
Klinik Psikolog Özgün Emre Yaylacı
Sık sorulan sorular
Görüşmelerde anlatılanlar başkalarıyla paylaşılır mı?
Etik kurallar, psikoloğun hizmet verdiği kişilerden edindiği bilgileri gizli tutmasını ister; bilgilerin yetkililere aktarılması için kural olarak kişinin (gerekirse velayet sahibinin) izni aranır. Sınırlı istisnalar bir sonraki soruda açıklanmıştır.
Gizlilik hangi durumlarda sınırlanabilir?
Etik kurallar, kişinin kendisine, psikoloğa ya da başkalarına zarar vermiş veya vermesi olası olduğu durumları ve çocuklara, ergenlere ya da cezai ehliyeti bulunmayan yaşlı veya engelli kişilere yönelik kötüye kullanımı gizliliğin göz ardı edilebileceği haller arasında sayar. Ayrıca yasal yükümlülükler gündeme gelebilir; bunun kapsamı olaya göre değişir.
Görüşmeler kayda alınır mı?
Ses veya görüntü kaydından önce izin alınması gerekir; görüşmeler, önceden açık onay alınmadıkça sesli ya da görüntülü olarak kaydedilmez. Notların tutulup tutulmadığı gibi uygulama ayrıntıları ilk görüşmede sorulabilir.
Çevrim içi görüşmelerde gizlilik nasıl korunur?
Etik kurallar, çevrim içi ortamlarda da tüm kuralların esas olduğunu belirtir. Kişi kendi tarafında kapalı ve özel bir ortam seçebilir; kullanılan platformun gizlilik ve güvenlik bakımından uygun olması da gözetilir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hazırlanırken aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır (bir kısmı Türkçe, bir kısmı İngilizcedir):
- Türk Psikologlar Derneği: Sıkça Sorulan Sorular
- T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- NIMH (ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü): Psychotherapies
- NIMH: Getting Mental Health Support Virtually
- Amerikan Psikoloji Derneği (APA): Guidelines for the Practice of Telepsychology (2013)
Bu yazı Klinik Psikolog Özgün Emre Yaylacı tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: 23 Ekim 2026. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel yönlendirme niteliği taşımaz.
